Ocena: 2.3 (8 głosów)

Miecz z Castillion

Miecz z Catillion, jest najlepiej zachowanym mieczem średniowiecznym z XV w., znalezionym w regionie Bardeaux, w połowie siódmej dekady XX wieku. Początkowo miejsce odkrycia tego typu mieczy, w rejonie Castillion i ich liczba były skrzętnie ukrywane. W  końcu, po latach, ujawniono, że osiemdziesiąt mieczy odnaleziono w dwóch beczkach ulokowanych w zatopionej barce na rzece Dordonie, niedaleko miejsca, w który rozgrywała się bitwa pod Castillion. Bitwa ta miała miejsce 17-18 lipca 1453 roku,[1] a miecze prawdopodobnie służyły w starciu i po batalii zostały ponownie załadowane na statek, który zatonął w połowie drogi z rejonu bitwy do miasta Castillion.[2] Twierdza w Castillion, była jedną z ostatnich nadziei Anglików w Wojnie Stuletniej. Obleganemu przez wojska francuskie miastu, przyszedł na pomoc z odsieczą dowódca angielski Talbot. Jednakże jego armia natknęła się, w drodze, na dobrze uzbrojonych Francuzów i otrzymała druzgocącą klęskę od łuczników i artylerii. Dzieło zwieńczyli atakiem oskrzydlającym Bretończycy.[3]

Pierwszą wskazówką odnalezienia tego typu miecza, była transakcja na aukcji w Genewie, w 1977 roku. Dodatkowo miecze tego rodzaju funkcjonowały w sprzedaży prywatnej. Następnie zaś kolejna seria pojawiła się na aukcjach londyńskich. Znalazca, nie zdradzał faktów odkrycia, a miecze z tego znaleziska przez, to nie mogły doczekać się klasyfikacji i traktowano je jako niesklasyfikowane jednostki. Dopiero po dwudziestu latach stwierdzono, że owych egzemplarzy miecza w Europie jest wystarczająco, aby dokonać obiektywnej klasyfikacji. [4] Ewart Oakeshott opublikował serię artykułów, w których przeanalizował informacje na temat mieczy z Castillion i poddał je klasyfikacji.

Miecz, który analizuję znajduje się w kolekcji prywatnej, a jego datowanie przyjmuje się na okres lat 1410-1453.

  rys. 1. Miecz z Castillion.

 Patrząc pod kątem spełnianych funkcji wyróżniamy miecze kłujące oraz służące do zadawania cięć.[5] „Miecz z Castillion” jest bronią, która spełnia obie te funkcje, jest ponadto ze względu na budowę głowni bronią dwusieczną. Według mnie jest to miecz półtora-ręczny, używany przez piechotę, głównie z powodu swojej wagi. Ze względu na użycie, był mieczem wymagającym sporych umiejętności fechtunku walczącego nim rycerza. Przewagę jednakże    nad nim mógł mieć, walczący mieczem jednoręcznym, osłaniający się dodatkowo tarczą.[6]

Charakterystyczne dla tego typu mieczy, jak „Miecz z Castillion”, było ostrze symetrycznie zmniejszające się od jelca miecza do sztychu głowni. Głownia przypomina romb spłaszczony w przekroju. Przez środek głowni, przebiega dobrze zarysowujący się grzbiet, biegnący od jelca po kraniec głowni. Taki układ tworzy po dwie granie, z każdej strony głowni. Inne miecze tego typu mogą mieć jeszcze bardziej wklęsłe granie głowni.

  rys. 2. Rękojeść i część głowni z widocznym grzbietem, nadającym głowni kształt rombu.

Takie uformowanie głowni zwiększa niewątpliwie sprężystość i wytrzymałość miecza.[7]

Rękojeść przypomina rybi ogon. Głowica jest w kształcie wachlarza i rozciąga się zwężając zarazem w stronę uchwytu. Takie głowice, które występują u Oakeshott’a pojawiają się powszechnie na włoskich i flamandzkich obrazach od 1420 roku do końca XV wieku.[8] Pokrycie uchwytu jest współczesne. Jelec rozszerza się w stronę głowni, i wydłuża się ku swoim krańcom o kształcie kulek.

Miecz posiada w odległości kilku centymetrów od rękojeści ciekawe, błyszczące inkrustacje:                    

rys. 3. „Biegnący wilk”                        rys. 4. „Pastorał” i „Trzy linie”                      

Według Oakeshott’a można sklasyfikować, ów miecz jako typ XV. Przy czym nie można zapomnieć, że istnieją jeszcze inne podgrupy tego typu miecza np. XV a..

Miecz z Castillion, to broń-forma, która według mnie ewoluowała ze zwykłego miecza o głowni z płaskim płazem, w przeciągu Wojny Stuletniej. Jak wiadomo, ten rodzaj miecza występował już wcześniej, ale jego doskonalsza forma i kształt oraz zwiększenie użycia nastąpiło w latach 1337-1453. Wiązało się to być może z większym znaczeniem uzbrojenia piechoty. Walka tymi mieczami polega na zadawaniu szerokich, przełamujących obronę przeciwnika ciosów. Lekki miecz półtora-ręczny, jakim jest „Miecz z Castillion”, o mocno szpikulcowatej głowni, jest bronią służąca bardziej do zadawania pchnięć pomiędzy szczeliny zbroi płytowej, właśnie bardzo krzepko rozwijającej się w okresie Wojny Stuletniej.

Miecz był przystosowany do walki jednoręcznej i oburęcznej. Dzięki takiemu wyjściu, walczący w ofensywie, mógł zadawać ciosy pewne, obiema rękoma. Przechodzący do defensywy rycerze, zaś mogli chwycić miecz w jedną rękę i w drugiej utrzymać tarczę.

Trudno powiedzieć, co mogły wskazywać inkrustacje. Pastorał jest oznaką biskupią-papieską, a więc ów miecz być może należał do rycerza z dóbr biskupich. Takie dobra zapewniające utrzymanie swoim rycerzom, były niewątpliwie charakterystyczne na terenie Niemiec.  Zaś „Biegnący wilk”, oznaczał może herb rycerza posiadającego ów miecz.

Bibliografia:

Zientara B., Historia Powszechna Średniowiecza, Warszawa 1984.

Oakeshott. R., Further Notes on a River-Find of 15th Century Swords,  Park Lane   Arms Fair Catalogue, nr 1, 1982.

Oakeshott R., The Swords of Castillon,  Park Lane Arms Fair Catalogue, nr 10, 1993.

http://www.man.poznan.pl/~ritter/Html/sieczna.html

http://pl.wikipedia.org/wiki/Miecz#Terminologia

[1] B. Zientara, Historia Powszechna Średniowiecza, Warszawa 1984, s. 411.

[2] R. Oakeshott.t, Further Notes on a River-Find of 15th Century Swords,  Park Lane Arms Fair Catalogue, nr 1, 1982 , s.  7-12.

[3] B. Zientara, op. cit., s. 411.

[4]R. Oakeshott., The Swords of Castillon,  Park Lane Arms Fair Catalogue, nr 10, 1993, s. 7 - 16.

[5] http://www.man.poznan.pl/~ritter/Html/sieczna.html

[6] http://pl.wikipedia.org/wiki/Miecz#Terminologia

[7] http://pl.wikipedia.org/wiki/Miecz#Terminologia

[8] Oakeshott R. Ewart, The Swords of Castillon, s. 7-12.

TAGI: miecz, militaria, śrdniowiecze
DATA MODYFIKACJI: 2009-11-15 23:31:35
DODAŁ: Murawski
AUTOR: Murawski