Ocena: 1.7 (3 głosów)

Historia Rydzewa Rajgrodzkiego

      Rydzewo – jedna z niewielkich wsi w Polsce. Położona jest w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim i w gminie Ełk. Jej współrzędne geograficzne to 53° 55' 53'' N, 22° 21' 15'' E. W latach 1975 - 1998 miejscowość ta należała administracyjnie do województwa augustowskiego, lecz po reorganizacji struktur naszego państwa weszła w skład województwa warmińsko-mazurskiego i leży na pograniczu między tym województwem a województwem podlaskim.
      Kościół pw. Św. Wojciecha, biskupa i męczennika w Rydzewie został zbudowany z drewna w 1809 roku, a jego budowa rozpoczęła się cztery lata wcześniej w roku 1805. W 1810 roku parafia została erygowana przez biskupa J.K. Gołaszewskiego. Parafia na początku swojego istnienia liczyła 10 rodzin (około 100 osób). Były to zazwyczaj rodziny rolnicze, bez wykształcenia i perspektyw na przyszłość. Ich dzieci uczyły się jedynie religii – na plebani, a także matematyki i języka polskiego – potajemnie w domach. Odpust parafialny przypada w niedzielę Uroczyści Świętego Wojciecha, biskupa i męczennika a także w Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. W roku 1998 parafia liczyła 998 wiernych i dwóch świadków Jehowy.
      Kościół jest drewniany, jednonawowy, o dwuwieżowej fasadzie, zbudowany w stylu barokowym. Typ takiego kościoła był niegdyś chętnie wznoszony w drewnianym budulcu na rozległych obszarach Rzeczypospolitej, stanowiąc charakterystyczny element architektonicznego krajobrazu wsi i miasteczek. W wieżach znajdują się dzwony. Dzwon w wieży pierwszej – najbliższej do plebanii jest najstarszy. Jego ciężar to 759 kg. Drugi dzwon jest o wiele mniejszy i pochodzi z roku 1967. jego ciężkość to 552 kg. Wymiary: długość 35 m, szerokość 15m, wysokość do sklepienia 7,78m, wieże 16m. Z zewnątrz oszalowany, wewnątrz pomalowany, zakrystia oszalowana. Apsyda zbudowana na planie prostokąta pokryty dwuspadowym dachem. Kryty blachą ocynkowaną.  
    Elewacje: północno-zachodnia, północno-wschodnia, południowo-wschodnia i południowo-zachodnia  pokryte są deską szalówkową łączoną listwą. Wewnątrz pomalowany.  Bryła utworzona na bazie sześciokąta. Wejście do kościoła od strony północno-wschodniej. Przed wejściem znajdują się kamienne schody z poręczami – liczba schodków 12. Drzwi drewniane, podwójne. U góry pomiędzy wieżami znajduje się jedno okno (wlot światła słonecznego na chór), nad nim małe, okrągłe okienko (strychowe). Front zwieńczony jest szczytem, po bokach stoją dwie wieże czteropiętrowe, z których jedna (prawa) mieści jeden dzwon elektrycznie sterowany. Pólnocno-zachodnia i południowa-wschodnia strona kościoła oprócz czterech, dużych okien posiada niewielkie drzwi (rzadko używane). Po obu stronach dobudowane są dwie zakrystie, z których północno-zachodnia posiada wejście z zewnątrz. Jest to pomieszczenie niewielkie o wymiarach 3x3 m. Druga zakrystia jest nieco większa 4x5 m. w niej znajdują się wszystkie potrzebne rzeczy do sprawowania Ofiary Mszy Świętej: trzy puszki, dwa trybularze, jedna łódka do mirry, cztery ampułki, dwa naczynia do chrztu, dwa kielichy i ornaty.  Część ołtarza i prezbiterium są zbudowane na bazie sześciokąta. Całość budynku kościelnego jak i wieże pokryte są blachą ocynkowaną. Wieże wieńczą dwa metalowe krzyże. Wymiary: długość 35 m, szerokość 15m, wysokość do sklepienia 7,78m, wieże 16m.  Sklepienie jest płaskie, proste, oparte na czterech ścianach i trzech filarach.  
    W prezbiterium kościoła znajduję się ołtarz główny, który pochodzi z poł. XIX w. Zrobiony jest z drewna, architektoniczny, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Całe prezbiterium dookoła wyłożone jest boazerią. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej Częstochowskiej – obraz ten jest wykonany technika olejną na płótnie na którym znajduje się piękne pomieszanie barw co daje efekt taki jakby Matka Boża była od strony wewnętrznej wypukła, wymiary tego obrazu 100cmx115cm -, który przysłaniany jest obrazem świętego Wojciecha. Obraz świętego Wojciech Biskupa i męczennika i pochodzi z pierwszej poł. XIX w., malowany na płótnie. Płótno pokryte grubą warstwą podkładu złoconego, dekorowanego nieregularnymi żłobieniami. Święty ukazany w postawie stojącej.  Część środkowa retabulum cofnięta, dwuosiowe boki ustawione ukośnie. Sześć kolumn dźwiga belkowanie ze zwieńczeniem zamkniętym łukiem wklęsło-wypukłym. Ołtarz w całości marmoryzowany, kolumny i ornamenty złocone. W środku ołtarza głównego znajduje się metalowe, dostatecznie zabezpieczone przed ogniem i kradzieżą tabernakulum o wymiarach 68x87cm.
      Na prezbiterium stoi krzyż ołtarzowy z drugiej poł. XIX w., wykonany z mosiądzu, posrebrzany (wys. 68 cm). Krzyż prosty, gładki z odlewaną figurą Chrystusa na cokole w formie ściętego ostrosłupa o podstawie trójkąta, wsparty na trzech nóżkach. Obok prezbiterium, po prawej stronie, umieszczona jest chrzcielnica. Wykonana jest ona z mosiądzu a na jej górnej części znajduje się figurka świętego Jana Chrzciciela i Pana Jezusa. Na lewej ścianie prezbiterium wisi obraz przedstawiający Sługę Bożego Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który pochodzi z roku 1956. Obraz ten malowany olejno na płótnie. Płótno pokryte grubą warstwą podkładu złoconego, dekorowanego nieregularnymi żłobieniami. Sama postać namalowana jest do półpiersia. Obraz ten wisi na lewej ścianie prezbiterium lecz nie ma żadnego związku z ołtarzem głównym i nie znajduje się w obrębie jego granicy. Po prawej stronie od ołtarza swoi lektorium wykonane z drewna bukowego o wysokości 1,65m. Jego charakterystyczną cechą jest to że ma wyryte na środku swojej „szyi” księgę z Dekalogiem. Natomiast po lewej stronie stoi XIX wieczna ambona, na którą prowadzą schodki wykonane z drewna jest ich 15. Ambona wykonana jest z drewna lipowego a jej charakterystyczne części są pozłacane. Jej wysokość wraz ze schodami 3,76m.
    W północno-zachodniej nawie znajduje się ołtarz boczny z przełomu XIX w., zrobiony z drewna , polichromowany, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Pilastry i kolumny dźwigają szerokie belkowanie, na którym jest zwieńczenie w kształcie trapezu o płynnych liniach, ujęte liściastymi esownicami. Część środkową ujmują płaskie filarki. W polu głównym obraz św. Świętego Antoniego Padewskiego. Ołtarz w całości marmoryzowany, mensa malowana na żółto, nastawa biała, kolumny i ornamenty złocone. Obraz św. Antoniego malowany olejno na płótnie, pochodzi z pierwszej poł. XIX w. Święty ukazany w postawie stojącej a w prawej dłoni trzyma lilię – białą.
    Z południowo-wschodniej nawie znajduje się ołtarz boczny lewy z przełomu XIX w., z drewna, polichromowany, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Zwieńczenie w kształcie owalnej tarczy z płaskorzeźbionym Okiem Opatrzności i ażurową bogatą dekoracją. W polu głównym obraz Matki Boska z Dzieciątkiem. Malowany olejno na płótnie z poł. XIX w. W centrum kompozycji siedząca Maria w różowych i zielonych szatach z Dzieciątkiem na kolanach. Przed Nimi anioł w przyklęku podający tacę z owocami. U góry grupa aniołków w obłokach. Ołtarz jest w całości marmoryzowany, mensa malowana na żółto, nastawa biała, kolumny i ornamenty złocone.
    W kościele znajdują się również 2 konfesjonały stojące na stałe i 3 konfesjonały dostawiane - są to konfesjonały zrobione z drewna bukowego, 3 żyrandole sprowadzone są one z Niemiec od prywatnych fundatorów. Owe żyrandole są pozłacane i pochodzą z II połowy XVIII wieku i inne punkty oświetleniowe m.in.: świeczniki jest ich 14 pod każdą Stacją Drogi Krzyżowej, po 11 ławek, niklowa lampka wieczna. Nad wejściem znajduje się chór, na który znajdziemy 8-głosowe organy z 1894 r. Zostały one sprowadzone do parafii z Włoch w roku 1901 (tak zapisane jest w księgach parafialnych tom VIII w języku rosyjskim – i po przetłumaczeniu tak jest że organy są 8-głosowe). Na ścianach widnieją stacje Drogi Krzyżowej – są to obrazy w ramach w kształcie okrągłym, malowane na płótnie. W wyposażeniu kościoła znajduje się wiele zabytkowych rzeczy tj.
-kielich z pateną mosiężny, posrebrzany z ok. poł. XIX w.,   
-dwa świeczniki trójramienne mosiężne, posrebrzane z drugiej poł. XIX w., które znajdują się przy ołtarzu Matki Bożej,
-ornaty:
  * biały rokokowy z drugiej poł. XVIII w.,   
  * fioletowy barokowy z pierwszej poł. XVIII w.,
  * zielony z końca XVIII w.,
-feretron z drugiej poł. XIX w. z obrazami z jednej strony Matka Boska Częstochowska a z     drugiej Ukrzyżowanie Pana Jezusa.
      Obok kościoła znajduje się plebania. Został wybudowana w na przełomie roku 1918/1922. W pełni murowana. Typowy słupek. Wymiary: ok. szer. 8 m, wys. 7 m, dł. 8m. Jest ona dwupiętrowa, lecz pierwsze piętro jest nieużytkowane, ponieważ brak jest tam ogrzewania centralnego, okien. Natomiast  parter jest użytkowany w pełni. Pokryta jest blachą pomalowaną na czerwoną. Do budynków parafialnych należy jeszcze drewniana stodoła i murowana obora.
    Wokół kościoła znajduje się cmentarz parafialny, który pochodzi z roku 1897. z tegoż właśnie roku jest tu zachowana najstarsza mogiła. Obecnie na cmentarzu znajduję się około 900 grobów i to nie tylko katolików ale także świadków Jehowy czy też protestantów. Cmentarz ogrodzony jest murem kamiennym o wysokości 1,5 metra. Powierzchnia tegoż cmentarza wynosi 1,0577 ha a jego nr działki to 359/19/859.  Jest to niejeden cmentarz na terenie tejże parafii. W pobliskim lesie znajduje się również cmentarz poniemiecki, o którego parafianie bardzo dbają i nie patrzą w przeszłość lecz idą z duchem czasu. W najbliższym czasie mają przeprowadzić renowację najstarszych grobów które pochodzą nawet z XVIII wieku. Jest to cmentarz o powierzchni 0,5021 ha, a nr działki to 27/22/125.
    
Bibliografia:
* Ełcka Kuria Diecezjalna – Wizytacje kanoniczne 1992/1993 i 1997
* Archiwum Parafialne w Rydzewie
* Rozmowa przeprowadzona z ks. Arturem – proboszczem w/w parafii.
* Księgi Archiwalne od momentu powstania parafii pisane w języku rosyjskim i przetłumaczone częściowo przeze mnie a częściowo przez Panią Marię Meyze.
* Łomżyńska Kuria Diecezjalna.
* Archiwum Gminy Prostki.

TAGI: Rydzewo Rajgrodzkie
DATA MODYFIKACJI: 2009-11-07 18:39:14
DODAŁ: fQdesign
AUTOR: Przemek Jermak