Ocena: 1 (1 głosów)

Pierwsze organizacje automobilowe na ziemiach polskich.

Pierwsze organizacje automobilowe na ziemiach polskich, skupiając Polaków i oficjalnie odnosząca się do polskości, przed I wojną światową
      W pierwszych latach XX wieku na ziemiach polskich, wówczas pod zaborami, zaczęły tworzyć się zalążki organizacji automobilowych. Początkowo były to nieformalne grupy towarzyskie, dążono jednak do konsolidacji i legalizacji działań. Nie było to łatwe, gdyż zaborcy niezbyt przychylnie odnosili się do takich inicjatyw, zwłaszcza realizowanych przez Polaków i z odniesieniami narodowymi.
      W 1904 roku artysta malarz pochodzenia ormiańskiego Zygmunt Antoniewicz założył Motor Club Posen. Mimo niemieckiej nazwy na klubowym sztandarze widniej biały orzeł na czerwonym tle. Klub skupiał Polaków, głównie przedsiębiorców samochodowych, a jego znaczenie było bardziej gospodarcze i towarzyskie niż społeczne, czy kulturalne. Ze względów na nieprzychylny stosunek władz zaborczych, działalność tej organizacji była bardzo ograniczona i mimo że na sztandarze był biały orzeł, to idee patriotyczne, czy nawet zwykłe popularyzowanie motoryzacji, były tylko pobożnymi chęciami, a nie realnym działaniem.
      W marcu 1908 roku w Krakowie powstał Galicyjski Klub Automobilowy, który został stworzony przez wielkich miłośników motoryzacji i jak żadna inna organizacja motoryzacyjna na ziemiach polskich przed I wojną światową, w specyficzny sposób wiązał w sobie elitarność, ducha sportowej rywalizacji, szeroką popularyzacje wiedzy, rzetelność działania i ideały patriotyczne. Było to spowodowane zaangażowaniem członków klubu, jak również sprzyjającym stosunkiem władz zaboru austriackiego. Już pierwsze miesiące działania i pierwsze zorganizowane imprezy były potwierdzeniem wspomnianej powyżej specyfiki tego klubu. Latem 1908 roku klub zorganizował pierwszy rajd samochodowy liczącą blisko pół tysiąca kilometrów – „I Wycieczkę Karpacką GKA” ze Lwowa do Krakowa. Z udziałem Galicyjskiego Klubu Automobilowego zorganizowano również imprezę, za sprawą której przez ziemie polskie przejechały największe sławy i legendy światowego automobilizmu: „(...) Austriacki c.k. Klub Automobilowy zwrócił się do działaczy krakowskiego Galicyjskiego Klubu Automobilowego z prośbą o pomoc przy organizacji „Prinz-Heinrich-Fahrten”. Ten wielki konkurs na niezawodność dla powozów turystycznych rozgrywany był (w 1909 roku) po raz drugi, na trasie Berlin – Monachium. Droga drugiego, najdłuższego etapu z Wrocławia do Tatrzańskiej Łomnicy (409 km) wiodła przez: Oświęcim, Kęty, Andrychów, Wadowice, Suchą Beskidzką, Maków Podhalański, Osielec, Jordanów, Chabówkę, Nowy Targ i Czorsztyn. Galicyjski Klub Automobilowy przyjął na siebie obowiązek przygotowania trasy pomiędzy Oświęcimiem a Czorsztynem. (...) 11 czerwca 1909 roku przez Galicję zachodnią przejechało 108 automobili uczestników tej imprezy. Byli wśród nich m.in.: Ferdynand Porsche, Ettore Bugatti, Wilhelm Opel, August Horch a także sam ks. Henryk Pruski. (...) O rozmiarach sensacji, jaką na galicyjskiej prowincji wzbudzić musiało pojawienie się tylu mechanicznych wehikułów naraz, niech świadczy orientacyjne porównanie: 108 automobili, które przejechały jednego dnia od Oświęcimia do Czorsztyna, to akurat mniej więcej tyle, ile było w owym czasie zarejestrowanych pojazdów samochodowych w całej Galicji. (...)”.
Andrzej Bogunia-Paczyński: Samochodowcy, wyścigowcy, automobilerzy albo diabły i diablice w daimlerowskich landach, Kraków 1998, str. 47.
      W latach 1905 – 1906 grupa automobilistów prowadziła rozmowy z urzędnikami warszawskiego gubernatorstwa na temat powołania do życia organizacji skupiającej miłośników automobilizmu, lecz nie osiągnięto oczekiwanych rezultatów. Dopiero po włączeniu się w tę sprawę księcia Władysława Duckiego-Lubeckiego, posiadającego duże wpływy w sferach rządzących, udało się coś załatwić. Otrzymano zgodę na powołanie do życia organizacji automobilistów polskich pod nazwą Towarzystwo Automobilistów Królestwa Polskiego. Przygotowano statut i 18 maja 1907 roku, w hotelu Bristol, odbyło się zebranie założycielskie. Dwa lata czekali członkowie TAKP na oficjalne, urzędowe zatwierdzenie statutu. Władze zaborcze starały się utrudniać i opóźniać to przedsięwzięcie. Tak więc formalne zalegalizowanie Towarzystwa Automobilistów Królestwa Polskiego nastąpiło dopiero 10 maja 1909 roku. Siedzibą tej organizacji był hotel Bristol, od 1911 roku hotel Europejski, a w dwa lata później TAKP przeniósł się do własnej, obszernej i reprezentacyjnej, siedziby przy ul. Czystej 6.
      Członkowie TAKP podzieleni byli na dwie grupy – członkowie rzeczywiści (sportowcy, realnie zainteresowani sprawami automobilizmu) i członkowie zwyczajni (zapisujący się do klubu w celach raczej towarzyskich).
      „(...) Od początku istnienia zakres działania Towarzystwa nie ograniczał się tylko do organizacji imprez o turystycznym lub sportowym charakterze, lecz obejmował całokształt zagadnień związanych z rozwojem automobilizmu w Królestwie Polskim. (...) W trosce o czystość języka ojczystego kładł TAKP duży nacisk na stworzenie specjalistycznego, technicznego słownictwa polskiego. W drugiej połowie roku 1912 zorganizowano ogólnokrajowy konkurs na utworzenie polskich odpowiedników francuskich słów: szofer, garaż i automobil. Z 235 nadesłanych odpowiedzi wybrano najlepsze i zalecono do powszechnego stosowania. Tak więc zamiast słowa szofer przyjęto określenie kierowca, a w miejsce wyrazu garaż – słowo zajezdnia. W przypadku wyrazu automobil nie zaproponowano lepszego rozwiązania niż ogólnie znane określenia samochód i samojazd. (...) W połowie 1913 roku ukazała się pierwsza mapa dróg bitych Królestwa Polskiego, opracowana i wydana staraniem TAKP. (...) Dalszą pozycją wydawniczą przygotowaną staraniem Towarzystwa był Przewodnik dla automobilistów wyjeżdżających za granicę. (...) Członkowie TAKP zdawali sobie sprawę z konieczności prowadzenia szerokiej propagandy motoryzacyjnej we wszystkich warstwach społeczeństwa, toteż doskonale rozumieli znaczenie publicznych wystaw automobilowych i zawodów sportowych. (...)”.
Aleksander Rostocki, Jan Tarczyński: Automobilizm w Warszawie do roku 1939, Warszawa 1988, str. 42.

TAGI: Pierwsze organizacje automobilowe.
DATA MODYFIKACJI: 2009-11-07 15:23:02
DODAŁ: jcc
AUTOR: Tomasz Szczerbicki